SHARE

Người ta thường nói rằng các cặp vợ chồng sẽ trở nên giống nhau qua nhiều năm chung sống. Nhưng hôn nhân có thực sự thay đổi tính cách của bạn? Nghiên cứu mới của nhà tâm lý học Justin Lavner thuộc trường Đại học Georgia và các đồng nghiệp của ông cho thấy nhân cách của con người có thể thay đổi, theo một số hướng dự đoán trước, trong vòng một năm rưỡi sau khi kết hôn.

Các nhà tâm lý chia thành hai nhóm lý giải về vấn đề liệu nhân cách có được xác định trước bởi gen của mỗi người hay được định hình qua thời thơ ấu. Nhiều người cho rằng nhân cách là sự kết hợp của cả hai yếu tố đó. Ở tuổi trưởng thành tính cách thường ổn định và ít thay đổi. Tuy nhiên một số nghiên cứu chỉ ra rằng những sự kiện quan trọng trong đời sống có thể đẩy nhân cách phát triển theo những hướng cụ thể. Ví dụ, một người cực kỳ hướng nội với mong muốn trở thành giảng viên có thể trở nên hướng ngoại hơn trong lớp học.

Hôn nhân là một trong những sự kiện quan trọng nhất đời người. Các cặp vợ chồng tìm cách hòa hợp với nhau mỗi ngày, cùng bên nhau lâu dài. Nên không ngạc nhiên khi họ cố gắng thử thay đổi tính cách để thích nghi với người bạn đời của họ. Đây là giả thuyết mà Lavner và các đồng nghiệp đã thử nghiệm.

Đối với nghiên cứu này, 169 cặp vợ chồng dị tính đã tham gia trả lời câu hỏi tại ba thời điểm sau khi kết hôn – 6 tháng, 12 tháng và 18 tháng. Bằng cách này, các nhà nghiên cứu có thể phát hiện những xu hướng thay đổi nhân cách. Tại mỗi thời điểm, các cặp vợ chồng được tách riêng và trả lời hai vấn đề, một về đánh giá sự hài lòng trong hôn nhân và một về đo lường tính cách.

Lý thuyết nhân cách được chấp nhận rộng rãi nhất hiện nay là Mô hình năm yếu tố (Big Five). Mô hình này đề xuất năm yếu tố cơ bản của tính cách, viết tắt là OCEAN:

     1. Sự cởi mở/Sẵn sàng trải nghiệm (Openness to experience): Bạn tiếp nhận những trải nghiệm mới như thế nào? Nếu bạn được đánh giá tính cởi mở ở mức cao, bạn thích thử nghiệm những điều mới lạ. Nếu điểm này của bạn thấp, bạn sẽ cảm thấy thoải mái với những gì quen thuộc.
     2. Sự tận tâm (Conscientiousness): Mức độ đáng tin cậy và nề nếp của bạn ra sao? Nếu bạn có điểm tận tâm cao, bạn thích đúng giờ, luôn giữ cho không gian sống và làm việc gọn gàng ngăn nắp. Nếu bạn thiếu tận tâm, bạn không quan tâm lắm tới thời hạn và cảm thấy thoải mái trong môi trường lộn xộn của mình.
     3. Tính hướng ngoại (Extraversion): Bạn có hay đi ra ngoài không? Nếu bạn là người hướng ngoại cao, bạn thích các hoạt động xã hội với người khác. Nếu điểm này của bạn thấp (tức là tính hướng nội cao), bạn thích dành thời gian với chính mình.
     4. Sự dễ chịu (Agreeableness): Bạn có dễ hợp tác với người khác? Nếu điểm này của bạn cao, thường bạn sẽ dễ đồng thuận và vui vẻ với những gì người khác làm. Nếu bạn thường không hài lòng, bạn muốn mọi thứ phải theo ý bạn, bất kể người khác muốn gì.
     5. Sự ổn định tâm lý (Neuroticism): Mức ổn định cảm xúc của bạn như thế nào? Nếu bạn ở trình trạng bất ổn cao, tâm lý của bạn luôn biến động và rất dễ nóng nảy. Nếu điểm này của bạn thấp, tâm trạng của bạn tương đối ổn định và cân bằng.

Khi các nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu sau 18 tháng kết hôn, họ đã tìm ra những xu hướng thay đổi nhân cách sau đây trong một số cặp vợ chồng:

     1. Sự cởi mở: Cả hai vợ chồng đều cho thấy tính cởi mở của họ tăng lên. Có lẽ thay đổi này phản ánh sự chấp nhận của họ với những thói quen mới trong hôn nhân.
     2. Sự tận tâm: Tính tận tâm của người chồng tăng lên đáng kể, trong khi người vợ vẫn giữ nguyên. Các nhà nghiên cứu chú ý rằng phụ nữ vốn có xu hướng tận tâm cao hơn nam giới. Trong trường hợp này, gia tăng tận tâm ở người chồng phản ánh họ đã hiểu được tầm quan trọng của sự tin cậy và trách nhiệm trong hôn nhân.
     3. Tính hướng ngoại: Cả hai vợ chồng đều trở nên hướng nội hơn (giảm bớt tính hướng ngoại) trong khoảng 18 tháng đầu kết hôn. Các nghiên cứu khác chỉ ra rằng các cặp vợ chồng có xu hướng hạn chế các quan hệ xã hội hơn so với thời điểm họ độc thân. Sự giảm thiểu này có thể phản ánh xu hướng đó.
     4. Sự dễ chịu: Cả hai vợ chồng đều trở nên ít thỏa hiệp hơn trong quá trình nghiên cứu. Xu hướng giảm này thể hiện rõ rệt hơn ở những người vợ. Về bản chất, phụ nữ vốn dễ chịu hơn nam giới. Dữ liệu này cho thấy những bà vợ đang học cách tự khẳng định mình hơn trong những năm đầu của cuộc hôn nhân.
     5. Sự ổn định tâm lý: Cảm xúc của những ông chồng trở nên ổn định hơn. Tuy nhiên các bà vợ thể hiện sự gia tăng rõ rệt mức ổn định cảm xúc. Nói chung, phụ nữ vốn bất ổn tâm lý cao hơn nam giới. Dễ suy đoán rằng tính cam kết của hôn nhân đã ảnh hưởng tích cực đến cân bằng cảm xúc của người vợ.

Không có gì ngạc nhiên khi mức độ hài lòng về hôn nhân đã đi xuống ở cả hai vợ chồng trong quá trình nghiên cứu. Sau 18 tháng, dư âm của tuần trăng mật đã thực sự trôi qua. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng từ những đặc điểm tích cách cố hữu của người chồng hay người vợ sẽ dự đoán được mức độ suy giảm hài lòng trong hôn nhân của họ.

  • Những người chồng có tính cởi mở cao (khi bắt đầu hôn nhân) thường giữ được sự thỏa mãn trong hôn nhân lâu dài hơn. Trong khi đó, những người vốn có điểm cởi mở thấp cho thấy sự sụt giảm lớn hạnh phúc hôn nhân. Có lẽ những người chồng sẵn sàng trải nghiệm sẽ tìm ra cách để giữ mối quan hệ trở nên thú vị.
  • Những bà vợ có tâm lý ổn định cũng ít biến đổi mức độ hài lòng về hôn nhân, trong khi những người vốn tâm lý bất ổn ít hạnh phúc hơn sau 18 tháng kết hôn. Điều này nghĩa là, những người tâm lý ổn định giữ cân bằng cuộc sống tốt hơn. Những bà vợ dễ biến động nội tâm thường thấy ngày cưới cực kỳ tuyệt vời và sau đó trở lại bình thường, rồi đến trạng thái không mấy vui vẻ.
  • Tương tự vậy, ông chồng có vợ cân bằng tâm lý tốt duy trì hạnh phúc sau một năm rưỡi kết hôn. Sự ổn định cảm xúc ở người vợ giúp tạo nền tảng vững chắc hơn cho họ trong hôn nhân.

Với những dữ liệu tương ứng như vậy, cũng không thể kết luận rằng kết hôn chính là nguyên nhân gây ra những thay đổi về tính cách. Hầu hết các cặp vợ chồng trong nghiên cứ đều ở tuổi 20, thời điểm xảy ra những thay đổi lớn về cuộc sống- giai đoạn trưởng thành, bắt đầu sự nghiệp, bắt đầu có con. Tất cả những điều này đều có thể ảnh hưởng tới tính cách của bạn. Vì thế các nhà nghiên cứu cũng kiểm tra xem những yếu tố sau đây có thể dự đoán sự thay đổi về nhân cách mà họ quan sát được hay không:

  • Tuổi tác: những người kết hôn muộn cho thấy sự thay đổi về nhân cách tương tự với người kết hôn sớm. Điều này chứng tỏ sự trưởng thành không phải yếu tố duy nhất giải thích cho thay đổi nhân cách.
  • Sống thử trước hôn nhân: Cặp đôi sống thử trước hôn nhân cho thấy sự thay đổi tương tự về nhân cách chỉ xảy ra khi họ bắt đầu kết hôn – trừ một ngoại lệ. Phụ nữ sống thử trước hôn nhân biểu hiện sự ổn định tâm lý cao vào thời điểm bắt đầu kết hôn, và trong suốt 18 tháng sau đó. Có thể giải thích điều này theo 2 cách: 1) Giai đoạn sống chung giúp những phụ nữ này ổn định hơn về cảm xúc, vậy nên họ chuẩn bị tâm lý tốt cho đời sống hôn nhân. 2) Những người đàn ông chia tay bạn gái của họ sau thời gian sống thử nếu họ nhận thấy sự bất ổn cảm xúc ở người phụ nữ đó, họ kết hôn với người có cảm xúc ổn định hơn.
  • Làm cha mẹ: Một số cặp vợ chồng trong nghiên cứu đã có con trong khoảng thời gian quan sát. Tuy nhiên, họ không thể hiện sự thay đổi khác biệt đáng kể về nhân cách so với những cặp đôi chưa có con. Việc nuôi dạy con chắc chắn là một sự kiện dễ gây căng thẳng và thay đổi nếp sống hàng ngày. Nhưng nhân cách của họ không bị tác động như khi họ kết hôn.

Vì những yếu tố trên không tác động đến kết quả dữ liệu, các nhà nghiên cứu vẫn giữ quan điểm rằng hôn nhân là nguyên nhân tạo nên sự thay đổi nhân cách. Những thay đổi này có thể liên quan đến việc đáp ứng những yêu cầu lặp đi lặp lại của một mối quan hệ có tính cam kết. Cho dù ngọn lửa đam mê không còn như ngày đầu, họ vẫn có thể điều chỉnh phản ứng để tương thích với đối phương, cùng thương lượng những điều cần có giúp duy trì hôn nhân bền vững.

Nếu bạn nghĩ đến việc kết hôn, bạn có thể hi vọng người bạn đời của mình thay đổi, nhưng việc này cũng có thể không theo hướng bạn mong muốn. Dự đoán tốt nhất là hôn nhân sẽ thúc đẩy nhân cách hai người phát triển. Những cặp đôi vui vẻ và cảm xúc ổn định sẽ tạo dựng đời sống hôn nhân luôn thỏa mãn và hạnh phúc. Nhưng nếu ai đó mang theo gánh nặng cảm xúc vào mối quan hệ, hành trình sẽ trở nên nặng nề hơn.

————
Bản quyền nguyên tác: Ph.D David Ludden
Biên dịch: Tri Tâm thư quán

Facebook Comments

LEAVE A REPLY